Fermentatie en zonneverven, de ultieme langzame verftechniek

Om ervoor te zorgen dat alle natuurlijke kleurstoffen permanent op vezels blijven, moeten we de relatie begrijpen tussen mordant (voor adjective dyes), warmte, de verblijfsduur in het verfbad en de WOF (weight of fibre, het percentage kleurmateriaal in verhouding tot het gewicht van de vezels die we willen verven).

Wat betekent dit?

Een low temperature verfbad zal more time nodig hebben voordat de kleurstoffen zich aan de vezels hechten dan een verwarmd verfbad.

Een small percentage of dye stuff heeft more time nodig om een verzadigde tint te creëren dan een high percentage.

We kunnen dit inzicht gebruiken om te spelen met de percentages kleurmateriaal en de tijd in het verfbad volgens de tijd en moeite die we willen besteden.

Bij zonneverven en fermentatieverven gebruiken we de natuurlijke warmte van de zon of een fermentatie (rottings)proces om onze vezels te verven. Dit kost duidelijk meer tijd dan roeren in een verfpot op het fornuis, maar het kan de moeite waard zijn en het is een leuk project om met kleine kinderen te doen die je niet in de buurt van je gaskookplaat wilt hebben als er met kokend water wordt gewerkt.

Een beetje meer over gefermenteerde kleurstoffen.

In vroeger tijden (vroege bronstijd, late ijzertijd) zouden er drie manieren zijn geweest om vezels te verven, Krista Vajanto heeft hierover een fantastische dissertatie genaamd Dyes and Dyeing Methods in Late Iron Age Finland. Deze zouden zijn geweest;

Vatverven,

Beitsverven

Fermentatie van tannines.

Blueverven werd gedaan met wede (Isatis tinctori) in een vat. Een andere vatkleur is Purple verkregen uit orchil-producerende korstmossen zoals rock tripe (Lasallia pustulata).

Red tannins werden verkregen uit boomschors (zoals alder buckthorn (Rhamnus frangula) en wortels van common tormentil (Potentilla erecta), een kruidachtige vaste plant behorend tot de rozenfamilie, deze zouden worden gefermenteerd.

Other Red anthraquinones werden verkregen uit de wortels van planten uit de walstrofamilie (Galium boreale, Galium album en Galium verum).

De mordanten die voor het verfproces werden gebruikt kwamen van rode zuring (Rumex acetosella) die veel oxaalzuur bevat, en gefermenteerde clubmossen die van nature aluminium bevatten.

(Er is bewijs van een levendige handel in textiel al in de Vroege Bronstijd aangezien alle textielen geverfd met madder (Rubia tinctorum) en gele flavonoïde kleurstoffen zoals weld (Reseda luteola) geïmporteerd zouden zijn omdat ze hier niet lokaal groeien.)

18e-eeuws wollen Anatolisch tapijt

Hoe is het mogelijk levendige en blijvende kleuren te creëren met fermentatie, zonder mordanten te gebruiken? Allereerst bevatten schorsen en wortels veel tannines, wat altijd de lichtvastheid verbetert. Maar er is meer; bij wol leidt het fermentatieproces tot de afbraak van de vetachtige ruimten tussen de schubben van de wolvezels. Dit 'ontschubben' maakt het voor kleurmoleculen gemakkelijker om de kern van de wolvezels te bereiken.

Deze studie laat zien dat fermentatie van wol werd gebruikt voor Anatolische tapijten uit de 18e eeuw, en deze zijn vandaag de dag nog net zo levendig als toen.

Fermentatieverven thuis, en zijn kleine broertje; zonneverven.

Wat heb je nodig?

Glazen potten met een passend deksel. Zorg dat het deksel geen roest heeft, het zal zich als een ferrosulfaat-mordant gedragen en de kleur van je verfbad beïnvloeden.

Mordant; Je kunt dit doen zonder een extra mordant als je tanninerijke kleurstoffen gebruikt! Maar als je je kleurstof binnen twee dagen wilt gebruiken OF iets gebruikt zonder tannines (zoals goudsbloemblaadjes) raad ik toch aan wat aluin toe te voegen.

en als je zin hebt om te experimenteren met een modifier;

Hoeveel? Wel, dat hangt een beetje af van hoeveel je moet verven en hoe groot je pot is. Mijn potjes zijn gerecyclede mayonaisepotjes en ik doe een theelepel aluin, of een halve theelepel koper.

Natuurlijke kleurstoffen zoals;

(Alle wortels en schorsen met veel tannine die normaal langzaam hun kleurstof afgeven, zijn geweldig)

Hoeveel? Ik gebruik meer dan ik normaal zou doen bij heet verven, ik nam een mooie volle lepel van mijn kleurstoffen voor elke pot.

Niet zo geschikt;

Soda ash (ongeveer een theelepel in een klein potje) voor alkalische extractie van pH-liefhebbende kleurstoffen zoals madder en alder buckthorn.

Vezels. Ik gebruikte wat restjes, zijden koord, vintage katoenen kraagjes die al te lang lagen, wat wol. Ik ben van plan deze in een nieuw kunstproject te gebruiken. Zolang het in het potje past en je het nog een beetje kunt bewegen is het goed. Te krap geeft ongelijkmatige resultaten.

Wat doen we nu?

Doe je mordant (als je die gebruikt) in de pot, voeg koud water toe tot de helft van de hoogte van je pot.

Roer lang en goed zodat je mordant oplost (geen 'korrels' op de bodem).

Voeg de vezels toe en voeg genoeg water toe om bijna tot de rand te vullen.

Voeg je natuurlijke kleurstoffen toe en roer het geheel met een lepel of eetstokje goed door.

Dit zijn mijn batches;

Draai het deksel erop, maar niet te strak want er zal over een paar dagen wat fermentatie plaatsvinden en de lucht moet kunnen ontsnappen (exploderende potten!).

Nu wachten......ongeveer twee dagen tot een week terwijl de potten op een warme, zonnige plek staan. Roer eenmaal per dag. Dit is na drie dagen zonder zon;

Je laat de potten gewoon staan, roert eens per dag en ziet dat ze beginnen te fermenteren. Kleine belletjes zullen verschijnen wat aangeeft dat het rotproces is begonnen. Dit kan erg stinken!

Resultaat na drie dagen, uitgespoeld. Ik zou dit nog geen gefermenteerd noemen, gewoon langzaam verven of zonneverf. Ik heb deze teruggezet zodat ik het verschil na een week kan laten zien. Hoe langer je je materialen in de kleur laat, hoe beter de verzadiging.

Resultaten na zes dagen, gewassen en gedroogd;

Verf met mij mee deze komende maand en deel je resultaten in de reacties of in de BotanicalPrint facebook group met de hashtag #corona2020dyeproject. In de blogposts daarna zullen we bekijken hoe we deze geverfde stukken kunnen gebruiken voor slow stitch-werk.