Ontdek meer exotische natuurlijke kleurstoffen met verrassende resultaten, Rhatany-wortels kunnen precies zijn wat je hebt gezocht in je voorraad natuurlijke kleurstoffen!
De laatste tijd heb ik veel (geweldige) boeken gelezen en kom ik kleurstoffen tegen waarvan ik nog nooit had gehoord. Het is zo fijn om nieuwe dingen te leren en je horizon een beetje te verbreden!
De eerste keer dat ik de vermelding van Rhatany-wortels als kleurplant opmerkte, was in H. Schweppe's parel van een boek (helaas alleen in het Duits) "Handbuch der Naturfarbstoffe". Als je basisduits hebt kom je met dit boek uit de voeten en het is een must-have in je bibliotheek met meer dan 900 verschillende natuurlijke kleurstoffen beschreven. Zelfs als het niet meer gedrukt wordt, zou je een redelijk geprijsd exemplaar op Abebooks moeten kunnen vinden.
Schweppe plaatst Ratanhia Krameria trianda in de lijst van gecondenseerde tannines, wat al geweldig is omdat dat betekent dat het redelijk lichtvast zou moeten zijn, geen extra mordanten nodig heeft en goed zou passen bij katoen. Genoeg reden voor mij om er wat van in handen te krijgen en het kleurpotentieel te onderzoeken.
Waar komt het vandaan?
Rhatany (Krameria trianda) groeit in Bolivia, Equador, Chili en Brazilië, in gebieden boven 1000 meter hoogte. Het merendeel van het kleurmateriaal wordt verzameld en geëxporteerd vanuit Peru. De krachtige roodbruine wortels passen uitstekend bij het rotsachtige terrein van de Boliviaanse en Peruaanse Andes.
De plant werd voor het eerst genoemd in 1779 door botanicus Hipólito Ruiz López (1754-1815) als een kleurplant met hetzelfde kleurpotentieel als Acacia catechu. De naam rhatany komt uit de Peruviaanse Quechua-taal en wordt vertaald als “plant die over de grond kruipt”.
Leuk weetje: Rhatany is een opportunistische hemiparasiet: hij gebruikt diverse (en nogal willekeurige) planten als gastheren om water en voedingsstoffen te onttrekken. Om bijen aan te trekken produceren de bloemen geen nectar maar een olie in speciale klieren die elaiophores worden genoemd.
Andere toepassingen
- Rhatany-rood wordt steeds populairder in cosmetica. Het hoge tanninegehalte maakt het een uitstekend antibacterieel, samentrekkend en antioxidant middel dat wordt gebruikt bij ontstekingen van de keel en als mondspoeling. Het is bij lokale bevolkingen bekend om het behoud van gezonde tanden. Een artikel van Beryl B. Simpson vermeldt dat tussen 1820-1920 Rhatanywortel een vrij algemeen medicijn was. (1)
- Het was een traditie onder vrouwen in Peru om hun tanden te reinigen en witter te maken met rhatanywortelstokjes.
- Een sterke tinctuur van deze wortels wordt in Portugal gebruikt om brandewijn en portwijnen wat ruwheid te geven.
- De neolignanen in rhatanywortel, met name Eupomatenoid, hebben ook antimicrobiële activiteit getoond tegen bacteriën, schimmels en anaerobe stammen.
De kleurstoffen
Het rood van de vruchten en bloemen bestaat uit proanthocyanidinen zoals propelargonidina en procyanidinen en zal je geen plezier geven bij het verven.
De kleur zit in de wortels:
- 8-18% Rhataniatannic acid wat zeer lijkt op catechu-tannic acid.
- Oxidatie vormt Rhatany red (C26H22O11), wat in combinatie met een licht alkalische omgeving ons mooie roden geeft. (dit is gewoon een chique manier om te zeggen dat je soda ash aan je kleurbad moet toevoegen).
- Proanthocyanidinen (niet licht- of wasvast, dus daarop rekenen we niet voor duurzame kleur)
- Flavonoïden, die warme oranje tonen zullen geven als je verft in een pH-neutraal of zuur bad.
Hoe te verven:
Rhatany kleurt zijde en wol zonder mordant. Gebruik van alum geeft sterkere tinten die lichtvaster zullen zijn. Voor linnen en katoen gebruik alum als mordant. Rhatanywortel is verkrijgbaar in chips of in poeder.
Als vuistregel: week wortelkleurstoffen altijd vóór gebruik, tenzij het een extract is, want dan hebben ze dat al voor je gedaan. Ik liet de rhatanywortels drie dagen in water liggen voordat ik het kleurbad begon te verwarmen. Ik probeerde ook fijngemalen wortels om te zien hoe het zou kleuren als ik het weken oversloeg.
Breng het kleurbad langzaam aan de kook met de stoffen erin. Als je wol en zijde verft kun je er ook voor kiezen om zonder stoffen een uur te koken en het bad daarna te laten afkoelen tot 60ºC en pas dan de stoffen toe te voegen en langer te laten zitten.
De stukjes wortel gaven pas kleur toen ze verwarmd werden, maar zodra dat gebeurde gaven ze VEEL kleurstof.
We hadden prachtige resultaten met 90 minuten stof in het kleurbad.
De kleurresultaten: tinten lijken veel op stof geverfd met madder.
Het poeder gaf bruin, en het is duidelijk dat weken het verschil had gemaakt.
En een leuke verrassing`;
Ik gebruikte de overgebleven chips voor een snelle botanische afdruk op ongebeitsde zijde en vond het zachte resultaat geweldig. 45 minuten gekookt in gewoon water.
Dit zijn de producten die we gebruikten voor het maken van deze blog:
0 reacties