Op een dag werd in Frankrijk een manuscript gevonden met 157 recepten voor natuurlijke kleurstoffen. Het opmerkelijke was dat een groot deel van deze recepten vergezeld ging van monsters van geverfde wol.
De auteur was onbekend, en het kostte wat speurwerk om te ontdekken dat het hoogstwaarschijnlijk Paul Gout was die het manuscript in 1763 had voltooid.
Paul Gout was de manager en meesterverver van de Koninklijke Manufactuur van wollen lakenstoffen in Bize, Languedoc. Deze belangrijke fabriek exporteerde per jaar tot 2,750 stukken wollen stof, 'Londrin's Seconds' genoemd, voornamelijk naar de havens van de Levant. Dat komt neer op meer dan 52 km stof, geverfd in kleurechte kleuren, kleurvast tegen licht en wassen.
Een beetje achtergrond over de Franse wolindustrie in de 18e eeuw.
In de 18e eeuw was Frankrijk een van de belangrijkste producenten en exporteurs van geverfde wollen lakenstoffen, en de handel met de Levant speelde een belangrijke rol in de economie van het land.
De wollen stof werd in het stuk geverfd, in tegenstelling tot verven in de vezel of het verven van garen.
De Levant is een historische en geografische term die verwijst naar een regio in het oostelijke Middellandse Zeegebied. Ze omvat hedendaagse landen zoals Libanon, Syrië, Jordanië, Israël, Palestina en delen van Turkije en Cyprus. De term "Levant" is afgeleid van het Franse woord "lever", wat "opkomen" betekent, omdat het verwijst naar het gebied waar de zon opkomt.
De 18e eeuw zag een aanzienlijke export van Franse wol naar de Levant, wat de economische banden en culturele uitwisseling tussen de regio's bevorderde. Deze handel droeg bij aan de welvaart van de Franse wolindustrie en de groei van de textielsector in de Levant, en liet in die periode een blijvende indruk achter op beide regio's.
De vraag naar Franse wol in de Levant leidde tot de groei van aanverwante industrieën en activiteiten. In de Franse Pyreneeën werden schapen gehouden voor de wol, wat leidde tot overbegrazing van het gebied. De kleine hameaux in de regio boden onderdak aan spinners en wevers, en het verven vond plaats in ververijen die volgens strikt koninklijk protocol werkten.
Ook de Franse wolhandel met de Levant kende enkele uitdagingen. Politieke conflicten en oorlogen in Europa, zoals de Zevenjarige Oorlog en de napoleontische oorlogen, verstoorden handelsroutes en beïnvloedden de aanvoer van wol naar de Levant. Concurrentie van andere Europese wolproducenten, zoals Engeland en Nederland, beïnvloedde ook de dynamiek van de handel.
Een gehavend manuscript
Het manuscript zelf lijkt heel wat te hebben doorstaan... het mist pagina's, is een beetje gescheurd en heeft wat gaten. Maar de monsters van geverfde Londrins Seconds zien er vers uit, alsof ze pas onlangs zijn geverfd, en het sierlijke handschrift is netjes en goed leesbaar. Elk monster wordt vergezeld door een naam die de kleur nauwkeurig beschrijft, zoals: 'Spiny Lobster", "Coffee" en "King's Blue", gevolgd door instructies voor het beitsen en verven.
Snel vooruit naar vandaag, juni 2023 in Montpellier, kreeg ik de kans om het manuscript zelf in levenden lijve te zien. We waren in het atelier van natuurlijke verver Sandrine Rozier samen met auteur en onderzoeker Dominique Cardon (uitgever van het boek over het manuscript van Paul Gout, verkrijgbaar voor aankoop HIER), voor wat een gezamenlijk onderzoeksatelier werd genoemd.
Terzijde: ik volg het werk van Dominique Cardon al nauwgezet de laatste jaren, en ik raad je van harte aan om een van haar boeken te bemachtigen, omdat ze zo'n schat aan historisch en wetenschappelijk accurate informatie bevatten.
Wat mij het meest opviel, is hoe dun deze wolmonsters zijn, een absoluut meesterschap van de spinners, wevers en vollers. En dan de kleuren... oh mijn... de rijke verzadiging ervan allemaal... van diepe, levendige roodtinten tot blauwen en zonnige gelen, wat een beheersing van natuurlijke materialen en hoe duidelijk de enorme hoeveelheid werk die in deze ververijen werd verricht om dit uitgestrekte palet aan kleuren te creëren!
Het doel van deze ontmoeting tussen meesters, georganiseerd door deze Franse organisatie https://www.vieilles-racines-et-jeunes-pousses.fr), was om zoveel mogelijk van de verfrecepten die Paul Gout ons heeft nagelaten te reproduceren en de monsters te vergelijken met de originelen door middel van een colorimetrische analyse. Gedurende vijf dagen.
De colorimeter, of CIELAB of CIE L*a*b*, is een driedimensionale kleurruimte waarmee alle waarneembare kleuren nauwkeurig kunnen worden gemeten en vergeleken met behulp van drie kleurwaarden. In deze kleurruimte komen numerieke verschillen tussen waarden ongeveer overeen met de mate van verandering die mensen tussen kleuren zien. LAB staat voor L* voor lichtheid en A en B voor de vier unieke kleuren van het menselijk zicht: rood, groen, blauw en geel.
Aan de slag: reproduceren.
Dus gingen we aan het werk, en prachtig was het. We gebruikten een replica van dezelfde lakenstof als in de 18e eeuw, voor de nauwkeurigheid, en alleen originele ingrediënten, waarvan we sommige 'in situ' verzamelden, zoals Trentanel en Redoul.
En toen begon het verven.... te beginnen met het beitsproces van 20% alaun en 6% wijnsteencrème (voor de roodtinten hadden we andere processen), het maken van de blauwe grond voor de gemengde kleurstoffen, en het bereiden van de verfbaden.
Op deze manier maakten we in vijf dagen ongeveer 30 verschillende kleuren!
Op deze manier maakten we in vijf dagen ongeveer 30 verschillende kleuren!
Een gezamenlijke inspanning!
We sloten het project af door de resultaten te vergelijken met het origineel.
0 reacties