In deze blog laat ik de verschillende kleuren zien die met tannines worden bereikt, en hoe je een donkere achtergrond maakt met een ijzeren Blanket bij eco-printen.
De klassieke manier om zwart en andere donkere achtergronden te maken bij eco-printen is het gebruik van tannines in combinatie met ferrosulfaat (vaak gewoon ijzer genoemd). Het gaat snel, is eenvoudig en bevat niet te veel stappen, wat het een populaire keuze maakt, maar het moet gezegd worden dat ferrosulfaat je vezels op termijn onvermijdelijk verzwakt. Nog een extra reden om het zorgvuldig af te meten en niet zomaar uit de 'roestige spijkers-emmer', waar we geen echte controle hebben over de hoeveelheid ferrosulfaat.
In deze test werkte ik met relatief lage percentages (10%WOF) tannines en slechts 1% WOF ferrosulfaat.
Ik gebruikte drie soorten textiel;
handgeweven matka zijde
een satijnachtige zijde en een handgeweven
vintage linnen.
Ik gebruikte in totaal 80 gram stof per tanninetype.
Verven met de tannines.
Alle samples werden een uur geverfd in water net onder het kookpunt en daarna liet ik ze nog drie uur afkoelen in het verfbad.
De eerste; Acacia Mearnsii tannine, een extract uit de bast van een invasieve, supersnel groeiende boom die oorspronkelijk uit Australië komt. Ook wel black wattle genoemd. Omdat de boom invasief is, helpt het gebruik ervan als tannine het milieu.
Het is een catechische tannine die tot dezelfde groep behoort als thee en cutch. De meest recente batch bleek tijdens het verven echter vrij kleurloos te zijn (zie foto), andere batches kunnen roder van kleur zijn. Het extract lost gemakkelijk op in koud water.
De tweede; het goede oude eikengalnoten, gemakkelijk verkrijgbaar en helemaal niet duur. Bij gebruik geeft het een aangename crèmekleur. Het heeft licht warm water nodig om gemakkelijk op te lossen. Dit is de tannine die het meest wordt gebruikt om cellulosevezels te beitsen, en het looimiddel dat vroeger door leerlooiers werd gebruikt.
Niet alle eikengaltanninepoeders zijn even sterk, de varianten in de webshop hebben een zeer hoog tanninegehalte.
Dit was de enige tannine waarvan ik denk dat die graag wat heet water heeft om gemakkelijk op te lossen. In koud water blijft het klonterig. Als op zichzelf gebruikte verfstof geeft het een boterachtig geel. De stof moet na het verven echt goed worden uitgespoeld, omdat deeltjes van het poeder op de stof blijven zitten en daarna verkleuringen kunnen veroorzaken.
In India wordt Myrobalan ook gebruikt als ayurvedisch medicijn tegen darmproblemen en parasieten. Hiervoor bereiden ze een soort thee van de hele noot. De geur van het myrobalanpoeder is aangenaam kruidig en nootachtig.
Van boven naar beneden;
vintage linnen, matka zijde, satijnzijde.
Na het verven liet ik alle samples drogen en sneed ik er kleine stukjes af om te bewaren als referentie. Ik mat het textiel opnieuw en per sample mat ik 1%WOF ferrosulfaat af in drie aparte emmers met lauw kraanwater. Voor zulke kleine hoeveelheden beits- of verfstoffen gebruik ik een digitale lepel voor de beste precisie (zie dit artikel). Ik bewerkte de samples heel goed in het ijzerwater en liet ze daarna ongeveer 20 minuten weken. Je kon zien dat de samples donkerder werden. Daarna werden de samples gewassen en opnieuw gedroogd met een eenvoudige pH-neutrale zeep.
De resultaten, het is gemakkelijk te zien welke verschillende tinten ontstaan wanneer het ferrosulfaat wordt toegevoegd.
Myrobalan geeft het meest 'zwart' op eiwitstoffen, maar gaf op linnen vrij vlekkerige resultaten. Eikengallen deden het het best op cellulose en werden bij de rest vrij paars. Acacia-tannine geeft een meer mauve-paarse tint, en ik zal opnieuw testen met een hoger %WOF om te zien wat dat oplevert.
Naast elkaar;
De Iron Blanket
Vaak wordt bij eco-printen gesproken over de beroemde iron blanket. Dat is wanneer we de reactie van tannines en ferrosulfaat gebruiken, zoals hierboven te zien was, en die toepassen in een eco-printwerkstuk.
Hoe je een donkere achtergrond maakt met tannines en een iron blanket;
1) Beits je projectstuk (zijde of wol) met de tannine van je keuze op 10%WOF (hierboven heb ik beschreven hoe ik dit doe.)
2) Neem een stuk katoen of linnen dat even groot is als je doelstof en weeg het, dit wordt je iron blanket.
3) Meet 1%WOF ferrosulfaat af en verdun het met ruim warm water in een emmer. Laat de 'deken' ongeveer 10 minuten weken en bewerk de stof goed in het water zodat het gelijkmatig verdeeld wordt. Als je dit niet doet, krijg je donkere vlekken in je eindwerkstuk!.
4) Haal de zijde of wol uit je tanninebad en spoel het zodat er geen poederresidu achterblijft. Wring het uit en spreid het uit op je werkvlak.
5) Neem je bladeren en leg ze met de zichtzijde naar de doelstof.
6) Haal de deken uit de ferrosulfaat-emmer en wring goed uit.
7) Leg de iron blanket boven op je bladeren. Je hebt nu een sandwich van doelstof, bladeren en iron blanket. Het is een goed idee om nu een barrière van bruin papier of gerecycled plastic toe te voegen.
8) Rol de hele sandwich op met een deuvel en bind de 'worst' goed vast met touw of stroken katoen.
9) Stoom of kook gedurende 90 minuten.
Als je een stap-voor-stap instructie met alle details en foto's wilt, kun je die hier vinden.
Het ijzer zorgt voor een donkere achtergrond waar geen bladeren liggen.
Heb je een eco-print- of natuurlijk verfproject gemaakt met deze methode? Vergeet dan niet je foto’s te uploaden in onze zeer actieve en behulpzame Facebook Group.
Blijf op de hoogte van meer recepten, tips en trucs door je onderaan de pagina in te schrijven voor de nieuwsbrief.
Vind alle tannines die op de website beschikbaar zijn hier
De beste blanco stoffen voor al je eco-printprojecten vind je hier.
0 reacties