Sukumo-indigokuipen hebben de reputatie mysterieus, complex en, als we eerlijk zijn, intimiderend te zijn.
Na talloze traditionele recepten te hebben gelezen en geprobeerd er wijs uit te worden in een moderne studio, besefte ik iets: de meeste uitleg romantiseert het proces... of maakt het onnodig ingewikkeld.
Dus besloot ik het zelf te testen.
Sukumo-indigo heeft diepe wortels in de Japanse cultuur. De techniek wordt nauw geassocieerd met Awa, de vruchtbare regio in de prefectuur Tokushima, waar indigo al generaties lang wordt verbouwd en geverfd. De naam "Sukumo" すくも - sukumo - betekent verf gemaakt van gefermenteerde indigoblaadjes. Aizome 藍染め betekent indigoverven.
De indigoplant
Polygonum tinctorium, beter bekend als Japanse indigo, Persicaria of verfknopkruid, is de plant die wordt gebruikt voor Sukumo. Het is een plantensoort die van nature voorkomt in Oost-Azië, met name in Japan en China. Toch, uit mijn ervaring, groeit hij bijna overal uitstekend, zelfs op mijn extreem hete balkon, of in gematigde, regenachtige Nederlandse achtertuinen. In Frankrijk zijn er in de zuidelijke regio's enkele commerciële teelten.
Op de foto zie je het blauwe indicanpigment in de gedroogde bladeren.
Het Sukumo-proces
In Japan wordt de Sukumo in de prefectuur Tokushima gemaakt door vakmensen met expertise.
Het maken van Sukumo-indigo is een arbeidsintensief proces dat geduld en vakkennis vereist. De reis begint met het verbouwen van indigoplanten, die worden geoogst en laten fermenteren in een proces dat "sukumo-zukuri" heet.
Het proces begint begin september met het zorgvuldig scheiden van de bladeren van de stengels, en het fijn hakken en drogen ervan. Deze bladeren worden vervolgens in lagen gelegd, ongeveer 1 meter dik, op een lemen vloer, waar ze een nauwgezet composteer- en fermentatieproces ondergaan. Daarbij ontstaat ammoniak met een kenmerkende geur bij een temperatuur van 70°C. De bladeren worden bewaterd, om de vijf dagen omgeschept en aan de lucht blootgesteld, gedurende een periode van meer dan 100 dagen in de herfst en winter
De Sukumo wordt zwart en krijgt vervolgens een witte schimmel, een teken dat de Sukumo rijp is geworden.
De Sukumo wordt verpakt en opgeslagen in strozakken die het vocht van de indigo goed vasthouden. De Sukumo die je thuis ontvangt, hoort vochtig en aards te zijn en licht naar ammoniak te ruiken. Een deel van je Sukumo kan nog stukjes schimmel bevatten, en dat is een teken van geweldige kwaliteit 'Ai'.
De Sukumo-verfbak
Voor de verfbak wordt de sukumo gecombineerd met water, loog en beluchting in een proces dat "hana-ai" heet, wat leidt tot de creatie van een verfbad dat bekendstaat als "sukumo-ai."
Het verfproces zelf is een kunstvorm, waarvoor vakbekwame ambachtslieden stoffen herhaaldelijk in de sukumo-ai moeten dompelen. Elke onderdompeling laat de stof de indigo opnemen, en door blootstelling aan de lucht ontstaat de kenmerkende oxidatie die het materiaal de diepe, iconische blauwe kleur geeft die met indigo wordt geassocieerd.
Het belang van water
Ons kraanwater bevat royale hoeveelheden chloor, bedoeld om bacteriën te doden. Aangezien we willen dat bacteriën ons fermentatieproces op gang brengen, moeten we ofwel regenwater gebruiken (technisch gezien voor mij lastig te krijgen) of je kraanwater als volgt behandelen: kook het water minstens tien minuten en laat het daarna nog 24 uur staan in een open vat.
Mijn vereenvoudigde recept
Dit is een recept dat je kunt opschalen afhankelijk van de grootte van je vat.
- 1 liter heet water (70ºC)
- 100 gram Sukumo
- 50 gram houtas (de as is van de Japanse blauwe eik, de Japanse zelkovaboom of de zaagtand-eik)
Meng in een flinke container je Sukumo met je eikenhoutas.
Voeg 1 liter heet water toe (70-80°C) aan het mengsel en roer gedurende 5 minuten met een stok.
Tijdens dit proces gaat de vloeistof schuimen en verandert de kleur naar bruin.
Blijf de vloeistof dagelijks een week lang roeren, en na verloop van tijd verschuift de vloeistof geleidelijk naar een blauwe tint. Controleer je pH, die zou rond 10 moeten liggen.
Zodra je ziet dat er grote bellen op het oppervlak van de vloeistof ontstaan, is het klaar voor gebruik bij het verven. De bereide vloeistof blijft tot zes maanden effectief, mits je regelmatig roert.
Tweede vat:
Het is hetzelfde recept, met een toevoeging van 5 gram indigopoeder uit India.
(om te kijken of ik het indigopoeder kan combineren en de Sukumo als reductiemiddel kan gebruiken).
Ik kom hier in een volgende blog op terug met gedetailleerde stappen en foto's van mijn experimenten met het vat.
Hoe het werkt zoals het werkt:
Het voorbereiden van het natuurlijke indigoverfbad heet Ai-date. Net als wede-pillen bevat de Sukumo bacteriën en enzymen om het vat te helpen reduceren. Ook net als wede-pillen bevat de Sukumo zelf geen hoge concentratie indigotine en wordt het vaak gebruikt als 'starter' in combinatie met gewone indigopasta of -poeder.
De bacterie die in wede-pillen wordt gevonden heet Clostridium isatidis. De bacteriën in Sukumo-vaten behoren tot het geslacht Halomonas en Amphibacillus
Hoe meer ik me verdiep in de recepten die beschikbaar zijn voor Sukumo-vaten, hoe meer overeenkomsten ik heb gevonden met traditionele wede-indigo-vaten uit de 18e eeuw in Zuid-Frankrijk, waarvan er veel ook zemelen, loog en meekrapwortels bevatten voor de zekerheid. In het Japans worden de vaten die bacteriële/fermentation reductie gebruiken Hakkō-date (発酵建て) genoemd. (Een gewoon vat met natriumhydrosulfiet heet Kagaku-date).
Een traditionele indigo-vatstarter wordt als volgt gemaakt:
Meng in een container Sukumo met een mengsel van houtas en water, (bereid bij een temperatuur van 80ºC). Het resultaat is een klei-achtige substantie die vervolgens goed wordt gekneed, gecombineerd met een kleine hoeveelheid Japanse rijstwijn en een nacht op kamertemperatuur wordt laten rusten.
De volgende dag wordt meer heet houtasextract toegevoegd, tot maximaal een derde van het uiteindelijke volume. In dit mengsel vindt reductie van de indigo plaats, en wordt meer fermentatievloeistof toegevoegd, tot maximaal twee derde van het uiteindelijke volume. Het fermentatiemengsel met gereduceerde indigo wordt op een pH van 10-11 gehouden door calciumhydroxide (Ca(OH)2) toe te voegen en eenmaal per dag te roeren. Test de reductie met kleine stukjes katoenen stof.
Voor je kijkplezier: deze video met heerlijk Japans indigo-snoep voor het oog.
Meer lezen: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fmicb.2018.02196/full
0 reacties