Sukumo indigo neemt een bijzondere plaats in als een eeuwenoude verftechniek. Afgeleid van de bladeren van de plant Polygonum tinctorium, wordt Sukumo indigo al eeuwenlang gebruikt om rijke, levendige tinten te produceren die textiel sieren dat doordrenkt is met geschiedenis en cultuur.
Sukumo indigo heeft diepe wortels in de Japanse cultuur. De techniek wordt nauw verbonden met Awa, de vruchtbare regio in de prefectuur Tokushima, waar indigo-teelt en verven al generaties lang worden beoefend. De naam "Sukumo" すくも - sukumo - betekent verf gemaakt van gefermenteerde indigo bladeren. Aizome 藍染め betekent indigoverven.
De indigoplant
Polygonum tinctorium, algemeen bekend als Japanese indigo, Persicaria, of dyer's knotweed, is de plant die voor Sukumo wordt gebruikt. Het is een plantensoort die van nature voorkomt in Oost-Azië, met name Japan en China. Uit mijn ervaring groeit hij echter bijna overal goed, zelfs op mijn extreem hete balkon, of in matig regenachtige Nederlandse achtertuinen. In Frankrijk zijn er commerciële teelten in de zuidelijke regio's.
Op de foto zie je het blauwe indicanpigment in de gedroogde bladeren.
Het Sukumo-proces
In Japan wordt Sukumo in de prefectuur Tokushima gemaakt door vakbekwame ambachtslieden.
Het maken van Sukumo indigo omvat een arbeidsintensief proces dat geduld en deskundigheid vereist. De reis begint met de teelt van indigo-planten, die geoogst en achtergelaten worden om te fermenteren in een proces dat "sukumo-zukuri" wordt genoemd.
Het proces begint begin september met het zorgvuldig scheiden van de bladeren van de stengels, en het fijn hakken en drogen van de bladeren. Deze bladeren worden vervolgens in lagen (ongeveer 1 meter dik) op een aarden vloer uitgelegd en ondergaan daarbij minutieuze compostering en fermentatie. Dit genereert ammoniak met een kenmerkende geur bij een temperatuur van 70°C. De bladeren worden bewaterd, elke vijf dagen omgekeerd en aan de lucht blootgesteld, gedurende een periode van meer dan 100 dagen tijdens de herfst en winter
De Sukumo wordt zwart en raakt vervolgens bedekt met een witte schimmel, een teken dat de Sukumo rijp is.
De Sukumo wordt verpakt en opgeslagen in strozakken die het vocht van de indigo goed vasthouden. De Sukumo die je thuis ontvangt, moet vochtig, aards en licht naar ammoniak ruiken. Een deel van je Sukumo kan nog stukjes schimmel bevatten, en dat is een teken van hoge kwaliteit 'Ai'.
Het Sukumo-verfbad
Voor het verfbad wordt de sukumo gecombineerd met water, loog en beluchting in een proces dat "hana-ai" wordt genoemd, wat resulteert in het ontstaan van een verfbad dat "sukumo-ai" wordt genoemd.
Het verfbad zelf is een kunstvorm en vereist bekwame ambachtslieden die stoffen herhaaldelijk in het sukumo-ai dopen. Iedere onderdompeling laat de stof indigo opnemen, en de blootstelling aan lucht veroorzaakt de karakteristieke oxidatie die het materiaal transformeert naar de diepe, iconische blauwe kleur die met indigo geassocieerd wordt.
Belang van water
Ons leidingwater bevat ruime hoeveelheden chloor, bedoeld om bacteriën te doden. Omdat we willen dat bacteriën ons fermentatieproces laten starten, moeten we ofwel regenwater gebruiken (voor mij technisch moeilijk te verkrijgen) of ons leidingwater als volgt behandelen: breng het water minstens tien minuten aan de kook en laat het daarna nog 24 uur staan in een open vat.
Een Sukumo-vat recept vinden
Het voorbereiden van het natuurlijke indigo-verfbad wordt Ai-date genoemd. Net als woad balls bevat Sukumo bacteriën en enzymen om het vat te reduceren. Ook zoals bij woad balls heeft Sukumo zelf niet altijd een hoge concentratie indigotine en wordt het vaak gebruikt als 'starter' in combinatie met gewone indigo-pasta of -poeder.
De bacterie die in woad balls wordt gevonden heet Clostridium isatidis. De bacteriën in Sukumo-vaten behoren tot het geslacht Halomonas en Amphibacillus
Hoe meer ik me in de beschikbare recepten voor Sukumo-vaten heb verdiept, hoe meer overeenkomsten ik heb gevonden met traditionele 18e-eeuwse woad-indigo-vaten uit het zuiden van Frankrijk, waarvan vele bran, loog en meekrapwortels bevatten om het geheel compleet te maken. In het Japans worden vaten die bacteriële/fermentatiereductie gebruiken Hakkō-date (発酵建て) genoemd. (Een regulier vat dat natriumhydrosulfiet gebruikt, heet Kagaku-date).
Een traditionele indigo-vatstarter wordt als volgt gemaakt:
In een container meng je Sukumo met een mengsel van houtas en water (bereid op een temperatuur van 80ºC). Het resultaat is een kleiachtige substantie die vervolgens goed gekneed wordt, gecombineerd met een kleine hoeveelheid Japanse rijstwijn en een nacht bij kamertemperatuur laat rusten.
De volgende dag wordt er meer heet houtasextract toegevoegd, goed voor tot een derde van het uiteindelijke volume. In dit mengsel vindt de reductie van indigo plaats, en er wordt meer fermentatievloeistof ingebracht, goed voor tot twee derde van het uiteindelijke volume. Het fermentatiemengsel met gereduceerde indigo wordt op pH10–11 gehouden door gebluste kalk (Ca(OH)2) toe te voegen en eenmaal per dag te roeren. Test de reductie met kleine stukjes katoenen doek.
Voor mij is dit veel te ingewikkeld, dus ik begin met het onderstaande recept:
Dit is een recept dat je kunt opschalen afhankelijk van de grootte van je vat.
- 1 liter hot water (70ºC)
- 100 grams Sukumo
- 50 grams of wood ash (ashes are from the Japanese blue oak, Japanese zelkova, or sawtooth oak)
In a sizable container, combine your Sukumo with your oak tree ash.
Add 1 liters of hot water (70-80°C) to the mixture and use a stick to stir for 5 minutes.
During this process, the liquid will foam up, and its color will transition to brown.
Continue stirring the liquid daily for a week, and over time, the liquid will gradually shift towards a blue hue. Check your pH, it should be around 10.
Once you observe large bubbles forming on the liquid's surface, it is ready for use in dyeing. The prepared liquid maintains its efficacy for up to six months, provided you stir regularly.
Second vat:
It's the same recipe with an addition of 5 grams of indigo powder from India.
(to check if I can combine the indigo powder and use the Sukumo as the reducing agent).
I will follow up in a next blog with detailed steps and pictures of my vat experimenting.
For your viewing pleasure: this video with some perfect Japanese indigo eye candy.
Meer leesvoer: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fmicb.2018.02196/full
0 reacties